Z pewnością trudno porównywać kocią inteligencję do psiej, ponieważ te gatunki bardzo się różnią, choćby jeśli chodzi o potrzeby i ich zaspokajanie. Nie należy zapominać, że kot nie jest całkowicie udomowionym gatunkiem, a wiele z jego zachowań jest wymuszonych przeświadczeniem, że należy znaleźć rozwiązanie, które zapewni mu bezpieczeństwo i przetrwanie. Koty są bardzo dobrymi obserwatorami i potrafią wyciągać logiczne wnioski. Można śmiało powiedzieć też, że rodzą się z doktoratami z matematyki i fizyki, bo są również niesamowicie sprawne i potrafią z dużą precyzją wprowadzić swoje pomysły w życie, oczywiście o ile są zdrowe.

Koty robią niesamowite rzeczy i jeśli tego nie jesteśmy w stanie zrozumieć posądzamy je o złośliwość, przebiegłość, a nawet nadprzyrodzone zdolności czy czarną magię np. znany i opisany w New England Journal of Medicine jest przypadek kota o imieniu Oskar, rezydenta hospicjum, który zasypiał przy osobach, które miały umrzeć w ciągu kilku godzin. Nie jest zagadką jak kot to wyczuwał, bo koty mają fantastyczny węch, a zapach umierającego człowieka się zmienia, ale nadal nie wiadomo, dlaczego to robił.

Mózg kota stanowi nieco poniżej 1% masy ciała kota, ale w swojej budowie jest aż w 90% podobny do mózgu człowieka. Stosunek masy mózgu do masy ciała u kota to 1:100, u psa 1:125, a u człowieka 1:40 (podobnie ja u myszy i szczurów). Nie jest to jednak „miernik inteligencji” zwierzęcia; kora mózgowa człowieka zawiera około 16 miliardów neuronów, podczas gdy kocia ok. 250 milionów neuronów. W 2017 r. opublikowano badanie wykazujące, że mimo tego iż koty mają względnie większe mózgi niż psy, te drugie mają jednak dwa razy więcej neuronów w korze mózgowej niż koty, czyli 500 mln.

Przede wszystkim – to, co udaje się zbadać w badaniach nie polegających na obserwowaniu kotów w naturze, niekoniecznie jest wspólne dla całej populacji kotów, ponieważ bada się koty, które zachowują się swobodnie w obcym otoczeniu, współpracujące, a z tym jak wiemy, różnie bywa wśród mruczków.

Być może nigdy nie uda się więc w pełni zbadać zdolności poznawczych kotów.

Główną bohaterką drugiego epizodu była siedemnastoletnia Pixi, zastraszona przez współlokatorki – Mię i Kiki do tego stopnia, że zaczęła mniej jeść i znalazła sobie inną, lepszą kuwetę, w postaci garderoby (cicho, ciemno, łatwo wsiąka). Zdecydowanie sytuacji nie poprawiało wyraźne rozdrażnienie Kiki spowodowane pojawianiem się obcych kotów w pobliżu domu (nęconych jedzeniem zostawianym przy garażu). Czy problem udało się rozwiązać? Przeczytaj więcej w moim poście \/

Wszystkie odcinki Sekretnego Życia Kotów można obejrzeć na VOD.

Do uroczystości należy się wszak przygotować – wielkie sprzątanie, gotowanie, słowem – przynamniej tygodniowa krzątanina. Wszystko to sprawia, że trudno pamiętać o porach karmienia kota, nie mówiąc już o zabawie czy pieszczotach. Dom staje na głowie, a kot wraz z nim. Hołubiony dotychczas pupilek zostaje odstawiony do kąta, a czas przeznaczony na wszystkie rytuały związane z doglądaniem kociej eminencji przejmuje odkurzacz. W rezultacie nasz kot jest przekonany o tym, że nadchodzi kataklizm.

Na pierwsze objawy stresu u naszego kota nie trzeba długo czekać. Wyraźnie da do zrozumienia, że o kimś tu zapomniano. Będzie chodził za opiekunem krok w krok i miauczał wniebogłosy. Większość opiekunów rozumie takie zachowanie nieco na opak. Dochodzą do wniosku, że kotu na pewno chce się jeść. Oczywiście, większość mruczków nie pogardzi dodatkowym smakołykiem, a opiekun jest przekonany, że trafnie odgadł pragnienie swojego podopiecznego.

Niestety, kot zostaje „zatkany” na krótko. Po chwili zwierzę znów zawodzi pod nogami opiekuna, który oczywiście nie ma dla niego czasu, więc kot czuje się ignorowany. Konsekwentne „niezauważanie” jakiegoś zachowania zwykle prowadzi do jego wyciszenia. Nie znaczy to jednak, że kot, tym razem milczący, pogodził się ze swoim losem. Gdyby opiekun nie był tak zabiegany, na pewno zauważyłby, że jego pupil nie drapie swojej drapaczki (lub drapie znacznie więcej niż dotychczas), nie kopie z takim zapałem w kuwecie, nie ociera się pyszczkiem o różne przedmioty. W ostateczności na ścianie pojawi się mokre, żółte malowidło, które w gorączce wiosennych porządków nie ujdzie jednak kotu na sucho. Skarcony, schowa się pod szafę, teraz już przekonany, że naprawdę jest się czego bać. A najgorsze dopiero nadejdzie.

Do pierwszych gości jeszcze daleko, ale tego dnia wiele kotów nie odważy się już wyjść z bezpiecznej kryjówki. Reszta schowa się tam na kilka godzin wraz z pierwszym dzwonkiem do drzwi. Oczywiście zdarzają się koty towarzyskie, te jednak stanowią rzadkość, większość osobników tego gatunku jest bowiem z natury nieśmiała. To genetycznie uwarunkowana cecha wynikająca z podwójnego statusu kota domowego: z jednej strony jest małym drapieżcą, z drugiej zaś – ofiarą dla większych drapieżników. Stąd bierze się podstawowa kocia zasada: „widzieć, a nie być widzianym”. Niekiedy ciekawość zwycięża i po jakimś czasie kot, zwłaszcza młody, przychodzi obwąchać przybysza i trochę poocierać się o jego rzeczy. Jest to bardziej prawdopodobne przy odwiedzinach pojedynczych gości. Na obecność twojego pupila pośród gwarnego tłumu raczej nie masz co liczyć. Jest przerażony wtargnięciem na jego terytorium tylu obcych ludzi, oszołomiony setkami nowych zapachów.

Przy przedłużającej się wizycie koty wymykają się ze swojej kryjówki, na przykład po to, aby chyłkiem skorzystać z kuwety albo z butów gości – niektóre zwierzęta w ten właśnie sposób sygnalizują swój stres. Inne uciekają się do bardziej radykalnych metod, atakując zasiedziałą rodzinę opiekunów. Do takich sytuacji dochodzi na szczęście rzadko. Zdarza się jednak, że kot ze strachu dostaje biegunki, wymiotuje lub oddaje bezwiednie mocz, nierzadko z krwią. Oczywiście warto wówczas wziąć pod uwagę również zatrucie pokarmowe lub ostre zapalenie trzustki, dość prawdopodobne przy mnogości zazwyczaj tłustych i mocno przyprawionych potraw wielkanocnych, nie zawsze dobrze upilnowanych.

Jak przygotować kota na święta? Potrzebna zbroja!

• Zadbaj o regularny, wręcz zrytualizowany tryb życia na długo przed świętami. Ustal swojemu kotu stałe pory posiłków, pieszczot oraz zabaw i nie zapominaj o nich nawet wtedy, jeśli masz do ugotowania jeszcze kilka dań.
• Zapewnij kotu dostęp do wysoko położonych kryjówek, na przykład szafy czy półek.
• Absolutnie nie wyciągaj kota na siłę z jego kryjówki, ani też nie przynoś na rękach do biesiadników.
• Zgłoś się do lekarza weterynarii specjalizującego się w terapii zaburzeń zachowania zwierząt – zwłaszcza jeśli wiesz, że twój kot źle reaguje na gości (np. zaczyna chorować na śródmiąższowe zapalenie pęcherza moczowego, którego częstym objawem jest krwiomocz).
• Włącz dyfuzor rozpylający kocie feromony twarzowe. To również powinno nieco uspokoić twojego zwierzaka.
• Umil ten dzień kotu i gościom muzyką klasyczną.To nie żart – muzyka klasyczna nie tylko łagodzi obyczaje, ale również uspokaja koty!

Stosując się do tych zaleceń stworzysz twojemu kotu psychiczną zbroję, która da mu poczucie bezpieczeństwa w tym trudnym dla niego czasie.

Chcesz dowiedzieć się więcej o tajemniczych ścieżkach, którymi wędrują koty?

Prawie każde dziecko marzy o żywym zwierzątku, które można by przytulać do woli. Niestety, dzieci zazwyczaj myślą o zwierzętach jak o pluszowych zabawkach. Nie zdają sobie sprawy jaka odpowiedzialność wiąże się z opieką nad nimi. Nic w tym dziwnego, w końcu są dziećmi. Inaczej powinno być z rodzicami. Niestety, wzruszeni lekturą listu do świętego Mikołaja, często dają się ponieść emocjom. Nie pamiętają, że zaraz po świętach lub w zimowe ferie zaplanowali rodzinny wyjazd na narty i na dobrą sprawę ze zwierzakiem nie będzie co zrobić. A nawet jeśli upchniemy go babci, czy sąsiadce narazimy na stres kocię, które dopiero co zaczęło przyzwyczajać się do nowych warunków.

Czy decyzja jest przemyślana?

Zanim kupisz kota odpowiedz sobie na pytania czy decyzja jest przemyślana? W jakich warunkach będzie trzymane zwierzę? Czy osoba, do której ma trafić żywa istota naprawdę będzie w stanie się nim zaopiekować? Najsmutniejszy jest los niechcianych prezentów, które po świętach w najlepszym wypadku wracają do hodowcy, w najgorszym zaś trafiają do schronisk. Nawet jeśli decyzja o adopcji zwierzęcia jest przemyślana, w żadnym wypadku nie dawajmy go nikomu w prezencie. Niech to będzie wspólna decyzja – najlepiej o podarowaniu domu zwierzęciu ze schroniska.

Jeśli w czasie świąt wzbogacisz się o nowego domownika, zadbaj od początku o jasne zasady postępowania. Często bowiem się zdarza, że gdy opadnie początkowy entuzjazm, zwierzak znika z centrum zainteresowania, co jest dla niego zupełnie niezrozumiałe. Co gorsza, właściciele wraz z końcem świątecznego urlopu wrócili do pracy lub szkoły. Zrelaksowane do tej pory zwierzę zamienia się wówczas w sfrustrowany kłębek nerwów.

Ustal stałe zasady

• Przyzwyczajaj zwierzę do samodzielnego pozostawania w domu oraz do zabawy i pieszczot inicjowanych przez człowieka. Nie narzucaj jednak swojej woli – przywołaj zwierzę do siebie, a nie atakuj czułością podczas odpoczynku.
• Zapewnij, żeby zwierzę podczas Twojej nieobecności miało dostęp do wody i zabawek.
• Zamiast pełnej michy, zostaw kotu w kilku miejscach mieszkania malutkie porcje jedzenia. Zorganizujesz mu w ten sposób namiastkę polowania i sprawisz, że pożywienie zyska w jego oczach na wartości. Co więcej, zmuszając go do ruchu zadbasz o jego stawy i odpowiednią masę ciała.
• Od pierwszego dnia ustal stałe pory posiłków, spacerów, pieszczot i zabaw. Takie regularne, wręcz rytualne postępowanie z psami i kotami utwierdza je w przekonaniu, że świat jest przewidywalny. Zwierzę zrozumie, że pomimo pewnych zawirowań, nasze zachowanie względem niego jest stałe i również da się przewidzieć. Daje mu to poczucie bezpieczeństwa, które procentuje potem w postaci zaufania do nas i naszych, z ich punktu widzenia zupełnie irracjonalnych działań.
• Jeśli kot trafia do dziecka zadbaj by kontakt z nim był dla kota przyjemny od samego początku. Zamiast brać na ręce, ściskać i miętosić, niech zacznie od podsuwania pod nosek smakołyków i delikatnego głaskania za uszkiem. Zadbaj również o to aby w wyprawce kociaka znalazły się feromony. Ułatwią kotu zaadoptowanie się do nowego środowiska i sprawią, że będzie czuł się bezpieczniej.
• I najważniejsze – pamiętaj, że w myśl ustawy o ochronie zwierząt z 21 sierpnia 1997 r., zwierzę nie jest rzeczą! Nie kieruj się nagłym impulsem w wyborze prezentu dla najbliższych. Postaraj się, aby była to mądra i przemyślana decyzja. Zazwyczaj to nie cena zwierzęcia i koszty jego utrzymania stanowią największy problem, ale ilość czasu jaki jesteś w stanie mu poświęcić.

Co pod choinkę dla kota?

Wiele firm wypuszcza specjalne, bożonarodzeniowe edycje kocich zabawek licząc na świąteczny szał zakupów. Unikaj zabawek zawierających niebezpieczne elementy, takie jak cekiny, foliowe paseczki, małe kuleczki, które kot może połknąć i w ten sposób wyrządzić sobie krzywdę.

Zadbaj o prezenty, które wychodzą na przeciw potrzebom behawioralnym naszych pupili. Może będzie to nowa drapaczka albo grzechocząca myszka?
Bardzo często może się okazać, że dla kota najbardziej atrakcyjne okaże się opakowanie. Koty wszakże uwielbiają papier i kartony. Czasem warto w pustym pudle wyciąć kilka otworów na okienka dla kota lub usunąć dno papierowej torby by zrobić z niej tunel. Aż miło patrzeć, jakie szaleństwa będzie wyprawiał zwierzak z takimi zabawkami.

Właścicielom kotów szczerze mogę polecić wszystkie zabawki, które nadają się do zabawy w polowanie. Są to wszelkiego rodzaju wędki z piórkami, czy futerkiem, myszki, piłeczki i inne potencjalne „ofiary”. Zazwyczaj po upolowaniu, kot lubi wziąć swoją zdobycz w pyszczek, więc zabawka nie może być zbyt duża. W okresie świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku niezastąpione są, nie tylko dla kociąt, feromony. W swoisty, gatunkowy sposób „mówią” one zwierzęciu, że w danym miejscu jest bezpiecznie, że nie ma się czego bać. Nie mają zapachu, ani nie działają na ludzi, można je więc stosować w każdym domu.

Świąteczne ozdoby? Z umiarem

Dla większości kotów, jako zwierząt wybitnie terytorialnych, wprowadzenie jakichkolwiek świątecznych ozdób – girland, stroików, nie mówiąc już o choince, jest szokiem. Często po chwili zaskoczenia kot uznaje, że jest to po prostu nowa zabawka, przeznaczona specjalnie dla niego. Dlatego odczuwa frustrację kiedy jest konsekwentnie przeganiany od rozmaitych świecidełek i szeleszczących ponętnie ozdób. Jeszcze gorzej, jeśli w miejscu ulubionego drapaka stanie choinka. Może być to zmiana bardzo trudna do zaakceptowania przez zwierzę.

Jednym z moich pacjentów był kot, który w odpowiedzi na wstawienie do mieszkania drzewka zaczął regularnie załatwiać się poza kuwetą. W tym przypadku była to przede wszystkim reakcja na zmianę zachowania właścicielki. W obawie o zdrowie pupila oraz stan choinki zaczęła go gwałtownie przeganiać stając się nieoczekiwanie wrogiem numer jeden na terytorium kota.

To nie znaczy, że musisz zrezygnować ze świątecznych tradycji na rzecz psychicznego dobrostanu kota. Twój pupil także może czuć się dobrze o ile udowodnisz, że w Waszej relacji nic się nie zmieniło. Pozwól kotu na zainteresowanie się drzewkiem zanim cokolwiek na nim powiesisz. Czasem kłujące w nos igły wystarczą aby skutecznie zniechęcić ciekawskiego Mruczka do dalszego nękania chojaka. Jeśli to okaże się niewystarczające, w pobliżu choinki ustaw taboret lub inny niewielki mebel i nagradzaj kota smakołykami lub pieszczotami za przebywanie właśnie na nim. Z kolei gdy tylko kot zacznie ryzykowne igraszki z bombką, odwróć jego uwagę, a następnie zawołaj go do siebie zachęcając do zabawy ulubioną maskotką.

W ten sposób sprawisz, że kot nie będzie odczuwał frustracji związanej z przerwaniem mu wcześniejszej czynności. Dzięki takiemu postępowaniu powiesz kotu, co robi dobrze (siedzi grzecznie na taborecie obok choinki), ale zniechęcisz go również do męczenia choinki nie kojarząc jednocześnie kary z swoją osobą. Jeżeli na drzewku wiszą plastikowe lub naturalne ozdoby zazwyczaj w ogóle nie trzeba się przejmować, kiedy kot je będzie zrzucał.

Chcesz dowiedzieć się więcej o tajemniczych ścieżkach, którymi wędrują koty?

To już pewne! Mój e-book spotkał się z bardzo ciepłym przyjęciem, dlatego zdecydowałam, że na jesieni książka ukaże się drukiem. I właśnie dzisiaj otwieram przedsprzedaż. Oczywiście książkę będzie można również kupić po rozpoczęciu sprzedaży, ale jeśli zamówisz ją teraz otrzymasz egzemplarz z autografem !

Oprócz sprawdzonej, ciekawej i przetestowanej w e-booku treści zyskujesz możliwość obcowania z dotykiem papieru, klasycznego przewracania kartek, przyklejania zakładek, a nawet – chociaż do tego nie zachęcam – robienia notatek na marginesach.

Szczerze mówiąc nie mam pojęcia jaki powinien być nakład, ile książek uda mi się sprzedać (nie licząc obowiązkowych egzemplarzy dla Biblioteki Narodowej i równie obowiązkowych dla moich najbliższych). Dlatego zdecydowałam otworzyć przedsprzedaż, a książka trafi do pierwszych czytelników do 15 września! Zapisy przyjmuję do 15 sierpnia. Oczywiście nie musisz czekać tak długo, możesz zamówić od razu

Jeśli jednak nie chcesz czekać do września możesz już teraz zamówić e-booka!

Chcesz dowiedzieć się więcej o tajemniczych ścieżkach, którymi wędrują koty?

Inteligentne koty doskonale odczytują emocje i zamiary ludzi, a dzieci, o ile kot się ich nie boi, są bardzo czytelne – robią to o czym myślą, więc zamiary mają wymalowane na twarzy. Podobnie jednak jak nie każda kobieta powinna być przedszkolanką tak nie każdy kot nadaje się na „nianię” dla dziecka lub innego zwierzęcia. Ta sama zasada dotyczy udziału kotów w pozostałych rodzajach felinoterapii – to on ma zdecydować, czy chce w tym uczestniczyć, czy nie.

Jak twierdzą badacze z Instytutu Komunikacji Zwierząt w Północnej Karolinie, posiadanie kota nie jest obojętne dla naszego układu immunologicznego. Okazuje się, że powoduje wytwarzanie w organizmie dzieci przeciwciał, mogących zapobiegać astmie oraz infekcjom oddechowym. Mechanizm tego zjawiska częściowo wyjaśnili badacze już w 2001 roku w czasopiśmie Lancet. Do wniosku, że przebywanie w towarzystwie psa lub kota zmniejsza ryzyko infekcji układu oddechowego w pierwszym roku życia dziecka doszli również fińscy badacze. Co więcej, dzieci mieszkające z kotami od urodzenia znacznie rzadziej rozwijają nadwrażliwość na alergeny tych zwierząt.

Terapeutycznemu wpływowi kotów oraz najnowszym badaniom na ten temat poświęcam cały rozdział w mojej książce „Kocie ścieżki. Przewodnik po krętych drogach kociego umysłu”. To pierwszy praktyczny poradnik dla opiekunów kotów, który tak mocno opiera się na badaniach naukowych i doświadczeniu lekarskim. E-book zawiera konkretne odpowiedzi na najczęstsze wyzwania opiekunów oraz proste wyjaśnienie podłoża kocich zachowań i chorób. Dla dociekliwych przeznaczone są dodatkowe informacje poświęcone naukowym doniesieniom i wynikom badań. Całość jest bogato udokumentowana źródłami.

Żeby posłuchać rozmowy na temat Felinoterapii przejdź na stronę radiowej “Czwórki”.

Czekając na zniesienie pandemicznych obostrzeń Polacy tłumnie ruszyli na majówkę. Na działkach pachnie grillem, a w lasach zaroiło się od spacerowiczów. Część z nich zabrało na majówkę swoich czworonożnych przyjaciół. Dla kotów, które z natury są drapieżcami po kilku miesiącach przymusowego zamknięcia w czterech ścian to raj, wolność i … okazja do zaspokojenia łowieckiego instynktu.

Według badań koty w Polsce corocznie zabijają kilkaset milionów małych ssaków i ptaków. Większości nie zjadają jednak, a tylko ok 23% przynoszą „w prezencie” dla swoich opiekunów. Jak wynika z ankiety – zaledwie jedna trzecia opiekunów pozwala swoim kotom wychodzić swobodnie na dwór. W Wielkiej Brytanii te proporcje są odwrotne.

– Wbrew pozorom nie trzeba kotów więzić w czterech ścianach, żeby uchronić dzikie gryzonie i małe ptaki. Wystarczy urozmaicić środowisko kotów, zapewnić im dużo „łowieckich” atrakcji w domu oraz zadbać o odpowiednią porcję zabawy. Jeśli kot nie boi się transportera i jest przyzwyczajony do jazdy samochodem czy pociągiem to można również zabrać go ze sobą w plener – mówi dr Jagna Kudła.

Co zrobić, żeby ograniczyć liczbę zabijanych przez koty zwierząt?

Pozwól mu zdobyć pożywienie. W naturze kot nie chodzi za każdym razem w jedno miejsce, ponieważ rzadko zdarza się by tłusta mysz czekała tam na niego wołając „zjedz mnie”. Stały dostęp do miski pełnej jedzenia znacznie skraca czas, który kot normalnie poświęciłby na znalezienie i upolowanie ofiary. Dlatego dobrym rozwiązaniem jest wyznaczenie np. dwóch-trzech „rytualnych” pór karmienia, w których kot otrzymuje niewielkie porcje jedzenia. Poza tymi godzinami kot powinien szukać w domu malutkich porcji suchego jedzenia ukrytych np. na parapetach albo półkach.

Czy zabierać kota na majówkę?
Jeśli kot jest przyzwyczajony do podróży i możesz mu zapewnić bezpieczeństwo – zdecydowanie: tak. Jeśli musisz zostawić kota w domu, to najlepiej w jego własnym. Koty to zwierzęta wybitnie terytorialne, a własne kąty zawsze będą się wydawać bezpieczniejsze od obcych.

Przyzwyczaj kota do transportera. Aby kot nie bał się podróży nie może uważać transportera za więzienie lub pewną zapowiedź wizyty u lekarza weterynarii. Dlatego klatka lub torba do przewożenia zwierząt powinna być stałym elementem wystroju mieszkania. Kot powinien uznawać transporter za jedno z miejsc do odpoczywania lub bezpieczną kryjówkę.

Chcesz dowiedzieć się więcej o tajemniczych ścieżkach, którymi wędrują koty?

Chcesz od razu przejść do książki? Kliknij tutaj!

Przez wiele lat napisałam mnóstwo artykułów na temat zwierząt – psów i kotów. Pisałam o emocjach, zaburzeniach zachowania i o tym jak można im zapobiegać. Pandemia otworzyła kolejny rozdział w terapii zaburzeń zachowania zwierząt. Długotrwała izolacja negatywnie wpłynęła nie tylko na samopoczucie ludzi ale bardzo często – również zwierząt.

Liczba próśb o pomoc niestety przekracza moje możliwości dotarcia do wszystkich pacjentów, zwłaszcza, że z powodu pandemii ograniczyłam przyjmowanie nowych pacjentów. Wiele próśb i pytań się powtarza, dlatego postanowiłam zebrać w książce moje 15-letnie doświadczenia z leczenia zaburzeń zachowania kotów oraz wyniki badań naukowych publikowanych przez lekarzy weterynarii i innych specjalistów z całego świata.

W książce omawiam najczęstsze i najbardziej uciążliwe problemy związane z kocim zachowaniem. Piszę między innymi o tym jak poradzić sobie z kotami, które załatwiają się poza kuwetą. Co zrobić, żeby nasze mruczki nie tępiły okolicznej populacji małych zwierząt. Jakie czynniki wpływają na samopoczucie mruczków. Dużo uwagi poświęcam kocim potrzebom oraz rozpoznawaniu bólu, ponieważ koty są mistrzami kamuflażu. Niestety bardzo często zdarza się – dowodzą tego również przypadki prezentowane w telewizji, że opiekunowie nie rozpoznają oznak bólu. Zadbane, zdrowe zwierzę będzie również szczęśliwsze.

E-book zawiera praktyczne porady dla opiekunów oraz proste wyjaśnienie podłoża kocich zachowań i chorób. Dla dociekliwych przeznaczone są dodatkowe informacje poświęcone naukowymi doniesieniom i wynikom badań. Całość jest bogato udokumentowana źródłami, które mogą być przydatne zwłaszcza dla lekarzy weterynarii.

Wisienką na torcie są oryginalne ilustracje, których autorką jest moja córka. Zapraszam do lektury!